قرارداد ها به صورت کلی

قراردادها در حقوق مدنی: ارکان، آثار و انحلال

 

مقدمه

عقود ستون اصلی روابط اجتماعی و اقتصادی‌اند. هر رابطه‌ای که بین اشخاص شکل می‌گیرد، معمولاً بر پایهٔ توافق است. عقد صحیح باید شرایط قانونی داشته باشد تا معتبر و قابل اجرا باشد.

ارکان و شرایط 

ارکان اصلی

قصد و رضا

رضا در اصطلاح حقوقی میل و گرایش باطنی به انجام عمل حقوقی یا رضایت داشتن به معامله است. «قصد» به عمل حقوقی در عالم ذهن که منجر به ایجاد عقد می شود را می گویند که به قصد انشاء با قصد ایجاد نیز معروف است و معمولاً با لفظ یا امضای ذیل معامله ظهور پیدا می کند

قصد واقعی و آزادانه طرفین

نبودن اکراه، اشتباه، تدلیس

اهلیت طرفین

اهلیت یعنی شایستگی ای که قانون به یک نفر می دهد، تا آن فرد بتواند صاحب یک حق شود و یا آن را اجرا کند. به مجموعه این صفات و ویژگی هایی که معنای صلاحیت داشتن و یا اجرای یک حق را می دهد.

بلوغ

عقل

رشد (در امور مالی)

نبودن حجر قانونی

حجر عبارت است از منع شخص به حکم قانون از اینکه بتواند امور خود را به طور مستقل و بدون دخالت دیگری اداره کند و شخصا اعمال حقوقی انجام دهد.

موضوع 

موضوع توافق در واقع آن اقدام یا ماهیت امری است که طرفین قرارداد نسبت به انجام آن تراضی و توافق کرده اند.

مشخص و معلوم

دارای ارزش

قابل تسلیم یا انجام

مشروعیت جهت

انگیزهٔ ایجاد قرارداد نباید نامشروع باشد

انواع و اقسام عقود

از نظر اثر

تملیکی (مثل بیع، هبه)

عهدی (مثل اجاره، کار)

عقد تملیکی، آن است که به موجب آن مالی از ملکیت شخصی خارج و به ملکیت دیگری وارد می‌شود اما عقد عهدی آن است که تعهدی بر گردن یک طرف قرارداد و دینی برای طرف دیگر ایجاد می گردد.

از نظر لزوم

لازم (قابل برهم‌زدن یکطرفه نیست)

جایز (مثل وکالت، ودیعه)

 

از نظر نحوه تشکیل

رضایی

عینی (تحقق با تسلیم)

تشریفاتی (نیازمند ثبت یا صیغه خاص)

 

از نظر اجرا

فوری (مانند بیع)

استمراری (مانند اجاره)

آثار توافق

اصل نسبیت

قرارداد فقط بین طرفین مؤثر است و برای ثالث حق یا تکلیف ایجاد نمی‌کند.

 

استثنائات

شرط به نفع ثالث

ضمانت تضامنی

 

در انواع تعهدات

تعهد به وسیله

تعهد به نتیجه

تعهد به فعل

 

انحلال عقد

الف) اقاله

فسخ دوطرفه و توافقی قرارداد؛ اثر آن معمولاً بازگشت طرفین به حالت قبل است.

اقاله یا تفاسخ اصطلاحی حقوقی است بر توافق طرفین یک قرارداد، به منظور برهم‌زدن و از میان بردن آثار آن قرارداد در آینده و معنای لغوی آن رهایی است. در واقع اقاله خود نیز نوعی عقد محسوب می شود و یکی از سه سبب اصلی انحلال قرارداد در کنار خیارات و انفساخ (انحلال قهری ) است.

ب) فسخ

برهم‌زدن یکطرفه

خیارات مهم

خیار مجلس

خیار حیوان

خیار شرط

خیار عیب

خیار غبن

خیار تدلیس

خیار تخلف شرط

خیارات به معنی اختیاری می باشد که به فرد طرف عقد لازم داده می شود تا بتواند برای جلوگیری از ضرر خود بتواند آنرا (عقد لازم) را فسخ نماید . در خصوص اسقاط تمام خیارات اگر به صورت مطلق ذکر شود باید گفت که این واژه مشمول تمامی خیارات نمی شود.

مسئولیت مدنی ناشی از عقود

به معنای مسئولیتی مدنی است که در نتیجه نقض یک توافق الزام‌آور به ایجاد می شود. طبق این مسئولیت هرگاه در نتیجۀ عدم اجرای تعهد، خسارتی به متعهدله وارد شده باشد، وی می‌تواند به دادگاه مراجعه کرده و جبران خسارت را مورد مطالبه قراردهد.

شرایط مسئولیت:

وجود عقد

ورود ضرر

تقصیر متعهد

رابطه سببیت

خسارت قابل مطالبه

خسارت مادی

خسارت معنوی

خسارت عدم‌النفع (در حدود قانون)

نتیجه‌گیری

رعایت اصول حقوقی در انعقاد و اجرای قرارداد، ضامن امنیت حقوقی طرفین است و مانع بسیاری از اختلافات می‌شود